Prawa mniejszości narodowych w Polsce

Prawa mniejszości narodowych w Polsce

Na skutek zmian, jakie dokonały się w Polsce w wyniku drugiej wojny światowej Polska z kraju o różnorodnej strukturze narodowej stała się państwem niemal jednolitym etniczne. Wykorzystując ten fakt władze komunistycznie lansowały model państwa, w którym trudno było o miejsce dla mniejszości narodowych. Dopiero po roku 1989 pojawiła się możliwość przywrócenia mniejszościom narodowym należnych im praw.

Polskie ustawodawstwo szczegółowo określa prawa mniejszości narodowych. Należy przy tym podkreślić, że wszystkie akty prawne, w których uregulowane zostały te kwestie przyjęto już w demokratycznej Polsce, po roku 1989. Ustawodawstwo PRL-u nie regulowało, bowiem tej problematyki.

Prawa mniejszości narodowych w Polsce regulują ustawy zwykłe jak i konstytucja. Należy wskazać na rozwiązanie precedensowe w skali Europy, zawarte w ordynacji wyborczej do Sejmu RP. Komitety wyborcze, utworzone przez wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych, zwolnione są z wymogu przekroczenia 5% progu wyborczego.

Jednym z najważniejszych elementów służących podtrzymaniu narodowej tożsamości jest oświata. Dlatego też w ustawie o systemie oświaty i odrębnym rozporządzeniu Minister Edukacji Narodowej określił, że przedszkola i szkoły publiczne powinny zapewniać uczniom należącym do mniejszości narodowych warunki umożliwiające podtrzymywanie i rozwijanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej i językowej oraz własnej historii i kultury.

Zapisy dotyczące praw poszczególnych mniejszości narodowych znalazły się w traktatach, jakie Polska zawarła ze wszystkimi swoimi sąsiadami: Republiką Federalną Niemiec, Republiką Czeską, Republiką Słowacką, Ukrainą, Republiką Białoruś, Republiką Litewską oraz Federacją Rosyjską. Prawa te zostały także zapisane w umowach międzyrządowych o współpracy kulturalnej, zawartych z tymi państwami. Doceniając szczególne znaczenie oświaty dla zachowania tożsamości narodowej oraz zdając sobie sprawę z potrzeby współpracy w tej dziedzinie z krajami macierzystymi mniejszości narodowych, polskie ministerstwo edukacji zawarło stosowne zapisy w porozumieniach zawartych z ministerstwami oświaty sąsiednich państw.

Klauzule dotyczące mniejszości narodowych zawarte w traktatach dwustronnych uwzględniają najważniejsze prawa mniejszości a także obowiązki, jakie bierze na siebie w związku z tym każde z państw. Zwracając uwagę na zróżnicowany zakres praw zawartych w poszczególnych traktatach można jednak wyróżnić kilka elementów wspólnych dla większości umów.

1. Założenia ogólne. Wszystkie traktaty powołują się na standardy międzynarodowe, szczególnie europejskie, w niektórych wypadkach przywołując konkretne dokumenty. Zgodnie z zapisami traktatów przynależność do mniejszości narodowych jest sprawą indywidualnego wyboru. Z jego dokonania nie mogą wynikać żadne negatywne następstwa. W niektórych traktatach sformułowana jest także zasada lojalności, którą powinny się wykazać osoby należące do mniejszości narodowych wobec państw, których są obywatelami.

2. Wszystkie traktaty zawarte z sąsiadami Polski zawierają katalog przysługujących mniejszościom narodowym praw. Mniejszości narodowe mają na ich podstawie prawo do swobodnego wyrażania, zachowania i rozwijania swojej tożsamości narodowej, kulturowej, językowej i religijnej, przy czym stopień szczegółowości zapisów w poszczególnych traktatach jest zróżnicowany. Najczęściej mowa jest o prawie do: posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznie, uczenia się języka i w języku ojczystym, posiadania własnych instytucji i stowarzyszeń, nieskrępowanej możliwości praktyk religijnych, swobodnego kontaktu z Rodakami w kraju zamieszkania i za granicą, uczestnictwa w życiu publicznym, pisowni imion i nazwisk w brzmieniu języka ojczystego.

3. Katalogowi praw towarzyszy katalog obowiązków, jakie biorą na siebie państwa, który także jest zróżnicowany w poszczególnych traktatach. W najbardziej rozszerzonej wersji państwa zobowiązują się powstrzymać od dyskryminacji mniejszości narodowych, ale też od działań asymilacyjnych, mogących doprowadzić do zmian narodowościowych. Biorą też na siebie obowiązek zapewnienia: nauki języka i w języku ojczystym, dostępu do publicznych środków masowego przekazu, ochrony tożsamości narodowej. W traktatach z Litwą, Białorusią, Czechami i Słowacją mowa jest o ewentualności używania języków mniejszości przed urzędami.

W Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej trwają obecnie prace nad projektem ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych. Przewiduje on, że ustawą zostaną objęci obywatele polscy należący do mniejszości narodowych tradycyjnie zamieszkałych na terytorium Polski. Uznając zasadę równości obywateli nie wyklucza możliwości prowadzenia wobec mniejszości narodowych polityki preferencyjnej, zmierzającej do wyrównywania szans. Projekt przewiduje, w odrębnym rozdziale poświęconym używaniu języków ojczystych, możliwość traktowania ich jako języków pomocniczych na terenach zamieszkałych tradycyjnie lub w znacznej ilości przez osoby należące do mniejszości narodowych. Uwzględnia także możliwość umieszczania w językach mniejszości nazw miejscowości, organów władzy oraz ulic. Gwarantuje także prawo urzędowego zapisywania imion i nazwisk zgodnie z zasadami języka ojczystego. Odrębny rozdział poświęcony został oświacie i kulturze mniejszości narodowych. Zawiera on regulacje związane z nauką języka i w języku ojczystym, zasady dotyczące finansowania mniejszości narodowych oraz zadania publicznej radiofonii i telewizji.

W parlamencie sprawami mniejszości narodowych i etnicznych zajmuje się odrębna komisja sejmowa. W ramach rządu funkcjonuje natomiast Międzyresortowy Zespół do Spraw Mniejszości Narodowych, w obrębie, której działa Podzespół do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych. Należy wskazać, że przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od kilku lat systematycznie uczestniczą w organizowanych przez Radę Europy spotkaniach biur rządowych ds. mniejszości narodowych.

Poza Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji także w innych urzędach znajdują się komórki zajmujące się problematyką mniejszości narodowych. Przede wszystkim należy wskazać na Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, Główny Urząd Statystyczny i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Spróbuj na http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-11 11:30:50 przez [ Diablica ]. ID: 1252

Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
Twoja wyszukiwarka
Ta praca jest plagiatem? Aby zgłosić plagiat skorzystaj z formularza kontaktowego.
Aby móc komentować zarejestruj się w naszym serwisie, lub jeśli masz konto zaloguj się
Strona główna