Metodologia badań w pedagogice społecznej
Metodą badań w pedagogice społecznej jest zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego.
Drugim ważnym dla tej dziedziny pojęciem jest pojęcie techniki badań. Termin ten oznacza czynności praktyczne regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii i faktów. Do takich właśnie technik należą poniżej wymienione:
1) Eksperyment pedagogiczny- jest "metodą naukowego badania określonego wycinka rzeczywistości wychowawczej, polegającą na wywołaniu lub tylko zmienianiu przebiegu procesów przez wprowadzenie do nich jakiegoś nowego czynnika i obserwowaniu zmian powstałych pod jego wpływem". Eksperyment jest szczególnym przypadkiem obserwacji. Jego celem jest wykrycie związków przyczynowo- skutkowych między zmienną niezależna, a elementami badanego układu. Dostarcza wychowawcy wiedzy o skuteczności pewnych działań, o efektach podejmowanych inicjatyw wychowawczych czy dydaktycznych lub o wartości nowych metod nauczania. Rezultatem eksperymentu są zawsze zmiany.
Ze zmianami układu wiążą się 2 sprawy:
natury metodologicznej - wiążą się z techniką wykrywania zależności między zmiennymi niezależnymi, a innymi elementami badanego układu. Wg. Mill'a najdoskonalszymi metodami wykrywania są:
- kanon jedynej różnicy- kanon jedynej zgodności
- kanon połączonej różnicy i zgodności- kanon zmian towarzyszących- kanon reszt
natury moralnej - mówiącej iż nie można dopuścić aby w założeniach badawczych przyjęto świadomie działania szkodliwe dla określonej grupy.
2) Monografia pedagogiczna- to taka metoda postępowania, która prowadzi do opisu instytucji wychowawczych. Wg. definicji monografia jest metodą badań, której przedmiotem badań są instytucje wychowawcze w rozumieniu placówki lub instytucjonalne formy działalności wychowawczej prowadzące do gruntownego rozpoznawania struktur instytucji, zasad i efektywności działań wychowawczych, oraz opracowanie koncepcji ulepszeń i prognoz rozwojowych. Nadaje się do systematycznej weryfikacji funkcji złożonych danej instytucji, planowania ulepszeń i kontroli ich funkcjonowania.
Sposoby postępowania, dzięki którym możemy stwierdzić, że owo badanie jest metodą monograficzną:
- Przedmiot badań- instytucja wychowawcza lub inna dla celów wychowania badana placówka.
- Sposób badania- w badaniu monograficznym dąży się do "sięgnięcia w głąb" danej instytucji, wglądu w jej funkcjonowanie zarówno jako systemu jak i związanego ze sobą zbioru osób. Wyróżniającą cechą badań monograficznych jest lokalizacja instytucjonalna.
3) Metoda indywidualnych przypadków- jest sposobem badań polegającym na analizie jednostkowych losów ludzkich, uwikłanych w określone sytuacje wychowawcze lub na analizie konkretnych zjawisk natury wychowawczej poprzez pryzmat jednostkowych biografii ludzkich z nastawieniem na opracowanie diagnozy przypadku lub zjawiska w celu podjęcia działań terapeutycznych.
Metoda ta sprowadza się do biografii ludzkich. Zajmuje się takimi problemami jak: trudności dydaktyczne i wychowawcze a sytuacja rodzinna, funkcjonowanie rodzin zastępczych, opiekuńczych itp. Najbardziej użyteczną techniką omawianej metody jest wywiad, a uzupełnia go obserwacja i analiza dokumentów osobistych.
4) Metoda sondażu diagnostycznego- przedmiotem badań jest określone zjawisko społeczne. Badania sondażowe obejmują zjawiska społeczne o znaczeniu istotnym dla wychowania, ponadto stany świadomości społecznej opinii i poglądów określonych zbiorowości, narastania badanych zjawisk i ich tendencji do nasilania. Metoda sondażu diagnostycznego jest sposobem gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach, poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się wszelkich innych zjawisk instytucjonalnie nie zlokalizowanych- posiadających znaczenie wychowawcze- w oparciu o specjalnie dobraną grupę, reprezentującą generację populacji, w której badane zjawisko występuje. W badaniach sondażowych występują techniki takie jak:
- Ankieta- czyli zbiór specjalnie dobranych i sformułowanych pytań, na które osoba badana powinna dać odpowiedź.
- Analiza dokumentów osobistych- np. listy, pamiętniki, kroniki, autobiografie, rysunki, fotografie, analiza wytworów i prac dziecięcych.
- Techniki statystyczne- znajomość tych metod jest warunkiem sprawnego operowania materiałem badawczym. Metody te pozwalają ukazać liczbowo zależności pomiędzy poszczególnymi faktami lub grupami faktów w celu wysunięcia odpowiednich wniosków pedagogicznych. Zależności te wyrażamy przy pomocy wskaźników statystycznych. Do obliczania tych wskaźników służą następujące metody statystyczne: rozsiew, średnia arytmetyczna mediana i modalna, rangowanie, odchylenie średnie i standardowe oraz współczynnik korelacji.
Techniki badań pedagogicznych:
1) Obserwacja- to uniwersalny sposób badań. Polega na gromadzeniu danych drogą spostrzeżeń. Jest to prosta, nieplanowana rejestracja zdarzeń i faktów, ale także złożony proces kontrolowanej obserwacji systematycznej z użyciem skomplikowanych technik pomocniczych z użyciem filmu, magnetofonu i kwestionariuszy.
Obserwacja może występować pod postacią obserwacji otwartej i obserwacji swobodnej. Stosuje ją w praktyce każdy nauczyciel. Obserwacja otwarta spełnia ważną rolę w początkowym etapie każdej planowanej działalności badawczej. Dzięki niej otrzymuje się wiedzę ogólną o obiekcie badań, która daje podstawę do sformułowania zagadnień wstępnych i hipotez roboczych. Obserwacja swobodna daje sumę wiedzy o przedmiocie zainteresowań, pozwalając na sprawniejsze działanie w określonej dziedzinie.
Obserwacja może także przybrać formę bezpośrednią lub pośrednią. Polega ona na planowym gromadzeniu spostrzeżeń przez określony czas w celu poznania lub wykrycia istniejących zależności między zjawiskami i kierowaniem procesów. Obserwacja systematyczna wymaga zastosowania technik pomocniczych i zaplanowania takich elementów jak: problematyka (ustalamy ilość i jakość zagadnień, które chcemy zaobserwować w danej populacji, musimy uwzględnić rozmiar zagadnienia, obiekt obserwowanego oraz aby okres prowadzonej obserwacji przypadł na okres typowy), oraz sposobu gromadzenia materiału.
Szczególnym przypadkiem jest obserwacja uczestnicząca, gdy badający staje się uczestnikiem badanej zbiorowości i jest przez nią akceptowany.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 1970-01-01 01:22:31 przez [ karina ]. ID: 1193
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
