Pan Tadeusz
Pan Tadeusz
Ten poemat (dłuższy utwór poetyczny) napisał słynny poeta Adam Mickiewicz.
Plan napisania „Pana Tadeusza” pojawił się w głowie poety w czasie pobytu w Wielkopolsce, w poznańskim, gdy dotarł tam na krótko przed zakończeniem powstania listopadowego. Pisał swoje „poema wiejskie”
w Paryżu, w latach 1832-1834. Wiele przyczyn składało się na pragnienie stworzenia tego dzieła. Były to:
- wielka tęsknota za krajem dzieciństwa - Litwą,
- pragnienie przypomnienia i obudzenia nadziei, która towarzyszyła uczestnikom kampanii napoleońskiej,
- utrwalenie i rozgłoszenie obyczajów, życia wiejskiego, ideałów Polski szlacheckiej (dawnej świetności),
- myśl, by rozpropagować i przywołać piękno litewskiej ziemi,
- przypomnieć historię Polski - poruszyć serca i sumienia rodaków,
- wyrazić optymizm dotyczący przyszłości Polski, przywołany wraz
z atmosferą epoki Napoleona. Pesymizm i rozczarowanie kolejną nieudaną próbą ujawnienia się dopiero w Epilogu dołączonym do poematu.
Ta powieść powstała w Paryżu w latach 1832-1834, wydana została
w czerwcu 1834 roku.
„Pan Tadeusz” przenosi czytelnika na Litwę, w burzliwe lata epoki napoleońskiej (1811-1812 r.), dokładnie w czas przygotowań Napoleona do wojny z Rosją. Z tą batalią (walką, bitwą) wiązali Polacy nadzieję szczególną.
O p t y m i z m (łac.) – postawa polegająca na dostrzeganiu przede wszystkim dodatnich stron życia.
P e s y m i z m (łac.) – postawa, którą cechuje brak wiary w wartość życia.
E p i l o g (gr.) – zakończenie utworu literackiego, mowy, opery zawierające wyjaśnienie, np. co do sensu utworu lub dalszych losów bohaterów.
Akcja rozgrywa się na niewielkiej przestrzeni:
- we dworze Sopliców
- na zamku Horeszków.
Główne postacie to:
- gospodarz dworu- Sędzia Soplica,
- skromny duchowny- ksiądz Robak,
- wierny sługa Protazy,
- goście mieszkający we dworze, przede wszystkim elegantka Telimena
- i będąca pod jej opieką Zosia-zubożała córka Horeszków,
- bratanek sędziego-tytułowy Tadeusz, który przybył ze szkół (20 lat)
- Gerwazy i Protazy- sługa Horeszków i Sopliców,
- Jankiel-dzierżawca dwóch karczem,
- Wojski Hreczecha, Rejent, Asesor-szlachcice, przyjaciele sędziego
- Szlachta Dobrzyńska-mieszkańcy zaścianka Dobrzyn,
- Jacek Soplica- brat sędziego, ojciec Tadeusza.
Akcję zaś organizują trzy równoległe wątki:
- działalność konspiracyjna księdza Robaka,
- miłosne perypetie Tadeusza,
- spór o zamek Horeszków.
Wydarzenia „Pana Tadeusza” rozgrywają się w czasach historycznych,
w dobie walk napoleońskich, które dla Mickiewicza piszącego w latach
1832-1834 są już historią. Główne wydarzenia historyczne utworu to zdobywanie nowego terytorium państwa przez Napoleona na Rosję, ze szczególnym uwzględnieniem wojsk polskich. Bezpośrednio występują postacie historyczne tj.: generał Dąbrowski i Kniaziewicz.
Wspominani są:
- Napoleon,
- Kościuszko, po którym imię otrzymał tytułowy bohater (Tadeusz),
- Rejtan,
- książę Józef Poniatowski, itd.
Ta historia tworzy jednak teraźniejszość utworu. Natomiast historia jeszcze wcześniejsza znajduje wyraz w słynnym koncercie Jankiela („Żyd poczciwy, Ojczyznę jako Polak kochał”), który zawarł w swojej grze historię Polski:
- radosne wydarzenia Konstytucji 3 Maja,
- tragiczną Targowicę,
- rzeź Pragi (w czasie powstania kościuszkowskiego),
- utworzenie Legionów Polskich we Włoszech.
Mimo wad i licznych przywar, portret szlachty w „Panie Tadeuszu” jest sielankowy. Trudno znaleźć w szeregu postać wyraźnie negatywną, antypatyczną lub odpychającą (np. Stolnik Horeszko - niby pyszny, zadufany
w sobie magnat, a jednak patriota, wróg zaborcy. Podobnie jak mściwy Gerwazy - okrutny, lecz wierny swojemu rodowi, także patriota, waleczny
i odważny).
W „Panie Tadeuszu” szlachta jest podzielona na określone grupy:
- magnateria (ród Horeszków),
- arystokracja (Hrabia),
- szlachta ziemiańska (Soplicowie),
- szlachta urzędnicza (Asesor, Rejent, Wojski, Gerwazy, Protazy),
- szlachta zaściankowa (Dobrzyn).
M a g n a t ( łac.) – członek znakomitego rodu arystokratycznego, możnowładca, wielki pan.
P a t r i o t a (gr.) – osoba, która kocha swoją ojczyznę, naród.
Wszystkie wyżej wymienione warstwy mają wady, lecz wszystkie mogą się poszczycić się wieloma zaletami i miłością do ojczyzny. Tęsknota do kraju, sentyment do dawnych czasów sprawił, że stworzył Mickiewicz wielką sielankę szlachecką.
Akcja rozgrywa się na Litwie w dworku Soplicowie oraz w Dobrzynie, rozpoczyna się latem 1811 roku (obejmuje kilka dni), kończy się zaś wiosną roku 1812 (jeden dzień).
Retrospekcje sięgają do ostatniego ćwierćwiecza XVIII wieku.
W „Panie Tadeuszu” występują trzy wątki:
- wątek miłosny,
- spór o zamek,
- działalność ks.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-06 09:21:23 przez [ Ewa ]. ID: 2753
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
