Ewolucja bohatera romantycznego w twórczości Adama Mickiewicza
Ewolucja bohatera romantycznego w twórczości Adama Mickiewicza
Literatura romantyzmu jest krańcowo różna od dotychczasowego oświecenia. Była wyrazem buntu - protestu przeciwko kultowi rozumu. W utworach romantycznych znajdują miejsce fikcja i irracjonalizm. Górę biorą uczucia, ludowe obyczaje, wierzenia, zabobony, a nie trzeźwa i rozsądna ocena sytuacji.
Charakterystycznym ?produktem? tej epoki jest konstrukcja bohatera romantycznego, którego literacka osobowość polega na tym, że jej biografia układa się w pewien schemat-powtarzalny (z niewielkimi zmianami) w najważniejszych działach romantyzmu. Nie dziwi więc, że bohater romantyczny to indywidualista, uczuciowy marzyciel postrzegający świat przez pryzmat swej fantazji i poezji. W jego życiu wielką rolę odgrywa miłość - oczywiście wielka i namiętna. Jest to jednak najczęściej miłość nieodwzajemniona, nieszczęśliwa, platoniczna, która prowadzi do coraz większego wyobcowania obłędu i niejednokrotnie samobójczej śmierci. Polski romantyzm ze względu na sytuację polityczną, wyposażył dodatkowo swojego bohatera w cechy patriotyczne - bojownika o wolność ojczyzny. Zazwyczaj były one następstwem wewnętrznej przemiany, która zmieniła nieszczęśliwego kochanka w działacza.
Plejadę romantycznych bohaterów Mickiewicza otwiera Grażyna, która w obronie ojczyzny i honoru nie waha się poświęcić życia. Grażyna podejmuje samotnie heroiczną decyzję. Nawet jej rycerze nie wiedzą, kto ich prowadzi do walki z Krzyżakami, największymi wrogami Litwy. Jest to protest przeciwko hańbie i zdradzie, których dopuścił się jej mąż Litwor wzywając krzyżaków na pomoc nie chcąc uznać zwierzchnictwa Witolda ? Grażyna przywdziewając zbroje męża staje na czele rycerzy i ginie w walce broniąc honoru księstwa Nowogródka. (Poemat ?Grażyna?-1823 r.)
Pierwszym przykładem przemiany wewnętrznej bohatera jest Gustaw - postać z IV części ?Dziadów? A. Mickiewicza.
Gustaw to romantyczny nieszczęśliwy, porzucony kochanek. Siła jego uczuć była tak wielka, że przestał istnieć dla świata. Nie obchodziło go nic poza cierpieniem i wspominaniem ukochanej. Szaleństwo popchnęło go ku myślom samobójczym. Nie ginie jednak bezpowrotnie. W III części ?Dziadów?, w więziennej celi możemy zaobserwować jak więzień pisze na ścianie ?Tu umarł Gustaw narodził się Konrad?.
Gustaw z IV części ?Dziadów? przechodzi przez punkt bardzo ważny w życiu bohatera romantycznego - przeistacza się z nieszczęśliwego kochanka zaopatrzonego tylko we własny problem, w bojownika o sprawę ogólną (wyzwolenie narodu).
Jest to moment wyraźnie zaznaczony przez samobójstwo i zmianę imienia ? Gustaw zmienia się w Konrada. Metamorfoza w ?Dziadach? zaznaczona jest szczególnie napisem na ścianie celi więziennej.
Poeta Konrad odnalazł własne miejsce w życiu, w chęci poświęcenia się za ojczyznę, konieczności walki z tyranią zaborcy. Symboliczna zmiana imienia całkowicie odmienia poznaną postać. Konrad jest bowiem przepełniony swym patriotyzmem, obdarzony poczuciem dziejowej misji, własnej mocy i potęgi. Konrad identyfikuje się z całą cierpiącą Polską ?Ja i ojczyzna to jedno...Za miliony kocham i cierpię katusze?.
Romantyczny indywidualizm Konrada płynie z jego wiary w siłę poezji, jej oddziaływanie na naród, w sens poświęcenia się nieprzeciętnej jednostki. Konrad podejmuje walkę o wielką, ogólną ideę. Teraz charakteryzuje bohatera prometeizm (poświęcenie się dla dobra ogółu), tytanizm (próby podjęcia totalnego wysiłku dla dobra spraw), mesjanizm (chęć spełnienia swojej misji, rola Mesjasza poświęcającego się dla idei) a nawet zdolność popełniania czynów niemoralnych czy wręcz nieetycznych (mord, bluźnierstwo, zdrada).
W przypadku Konrada takim czynem jest bluźniercze wystąpienie przeciwko Bogu.
W "Wielkiej Improwizacji? Konrad nie waha się wadzić z Bogiem. Ofiarowuje siebie ale w zamian chce wolności i szczęścia narodu. Ma on bolesną świadomość tragicznej sytuacji narodu i swoich przyjaciół prześladowanych za wolnościowe dążenia. Pomimo zwątpień jest w nim jednak żarliwa wiara we własne posłannictwo i moc poezji. Ożywia go wielka idea, która dodaje mu sił a grzech pychy (wyzwanie Boga na pojedynek) dzięki księdzu Piotrowi zostaje wymazany i Konrad uwalnia się z mocy szatana.
W 1834 r. powstaje epopeja ?Pan Tadeusz?. W tym utworze A. Mickiewicz stworzył wprawdzie na tytułowego, ale rzeczywistego bohatera romantycznego. Jest nim Jacek Soplica niemajętny szlachcic, posiadający wpływ i uznanie wśród okolicznej szlachty, wyborowy strzelec i doskonały kompan ?tak do szabli jak i szklanki?. Jest on doskonałym przykładem większości naszych ?szlachetnych przodków?.
Choć nieszczęśliwa miłość zaważyła na jego życiu, to nie ona jest przyczyną jego wewnętrznej przemiany. Nie dochodzi do niej również nawet wtedy, gdy ojciec jego wybranki, dumny magnat-stolnik Horeszko, odmawia ręki córki i pokazuje nieszczerość w stosunku do Jacka Soplicy. Punktem przełomowym w życiu Jacka jest szturm Moskali na zamek Horeszki i wykorzystanie ataku do zabicia stolnika, ojca, swojej miłości. Był to impuls, ale po tym czynie Jacek zostaje uznany za mordercę i zdrajcę i nie pozostaje mu nic innego jak opuszczenie kraju. Splamiony polską krwią do końca życia będzie miał obciążone sumienie. Samotny i nieszczęśliwy szukał odkupienia w służbie ojczyźnie i społeczeństwu.
Przywdział mnisi habit, przybrał imię Robaka na znak niegodziwości dotychczasowego życia. zmieniło się też całkowicie jego dotychczasowe usposobienie. Z butnego posiadacza wszelkich przywar naszej szlachty, zostaje cichym, skromnym i spokojnym, nie zwracającym na siebie uwagi patriotą. Prowadzi działalność konspiracyjną - jest niezmordowanym emisariuszem politycznym. Przygotowuje szlacheckie zaścianki do powstania przeciw zaborcy, przyłączania się do legionów Dąbrowskiego, zbiera datki na polskie wojsko we Włoszech.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-06 13:58:06 przez [ Leszek ]. ID: 1427
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
