Kreacje Boga w różnych okresach literackich. Przedstaw i porównaj je wykorzystując wybrane dzieła

Kreacje Boga w różnych okresach literackich.

Przedstaw i porównaj je, wykorzystując wybrane dzieła.



W centrum świata nadprzyrodzonego stoi Bóg, którego na różne sposoby próbujemy sobie wyobrazić. Jesteśmy nieprzystosowani do nieskończoności, więc idea Boga pozostaje wiecznie żywa. Człowiek to istota w gruncie rzeczy słaba, która dąży do tego, aby świat wokół niej był jasny, zrozumiały i uporządkowany. Ludzie nie potrafią poradzić sobie z myślą, że istnieją rzeczy poza granicami ich rozumienia, że są kwestie, których nie da się wyjaśnić, tak więc tworzą bogów, którzy rozwiązują te problemy za nich. Kwestia Boga, jego istnienia oraz nasze wyobrażenia o nim od starożytności inspirowały i interesowały ludzi. Zainteresowanie tym tematem ilustrują nam wizje literackie, artystyczne, muzyczne.

Pierwszy, najważniejszy i najoczywistszy obraz Boga daje nam literatura religijna, zwłaszcza księgi święte, w naszym kręgu kulturowym jest to Biblia, w której odnajdujemy Boga jako Stwórcę i kochającego Ojca. Według wierzeń, autorem Biblii jest Bóg, który natchnął poetów do wyrażenia jego myśli, tak więc biblijne wyobrażenie Boga możemy potraktować jako rodzaj autoprezentacji. Fundamentalnym gatunkiem literackim, w którym podmiot mówiący składa cześć Bogu jest Psalm- jedna z form wypowiedzi Starego Testamentu. Psalm 8 jest pochwałą Stwórcy i świata. Bóg stanowi dla podmiotu lirycznego obiekt fascynacji i podziwu dla potęgi czynienia wszystkiego z niczego, jest bezwzględnym autorytetem moralnym. Dowodem na to, że bardzo kocha człowieka jest fakt, że „uczynił go niewiele mniejszym od aniołów“ oraz obdarzył władzą nad swoim dziełem stworzenia. Inne psalmy prezentują Boga jako nieogarniętą moc, tajemniczą siłę, niezbadaną potęgę. Są one świadectwem świadomości kruchości życia człowieka. Stwórcę zwanego nieokreślonością i niepojętością określają takie epitety jak: niestworzony, niezmierzony, nieskończony, nieosiągalny, niewypowiedziany. Ta pokora wobec boskiej siły i potęgi stanowi akt nadziei na pośmiertną nagrodę zbawienia. Podmiot liryczny psalmicznej modlitwy w poczuciu opuszczenia przez bliskich, zagrożenia złem wyznaje, że Bóg stanowi jego jedyną opokę, wierzy że się nim zaopiekuje w chwilach ciężkich i trudnych, modlący zwierza się, że nie poradzi sobie w życiu bez pomocy Boga, co ukazuje Go jako przyjaciela i jedynego powiernika człowieka.

W dobie średniowiecza uznawano Boga za najwyższą wartość, czyniąc z niego cel wszystkich dążeń człowieka. Losy ludzi i całych społeczeństw zostały podporządkowane tej postawie zwanej teocentryzmem. Taki system średniowiecza stworzył ideę o wyższości dóbr duchowych nad materialnymi. Ideę tą wyrażała sztuka i literatura średniowiecza. Propagowła określony ideał etyczny, wyrzeczenie się wartości doczesnych. Człowiek miał dążyć do zbawienia- nadrzędnego celu życia. Drogą do tego była asceza. Popularna stała się w literaturze hagiografia, która przedstawia ideał epoki- ideał ascety. Asceta to osoba bezgranicznie oddana Bogu i służąca Kościołwi, która dla zbawienia wyrzeka się dóbr materialnych. Taką postawę prezentuje św. Aleksy, którego znamy z tekstu „Legenda o świętym Aleksym“. Legenda ta opowiada o młodym mężczyźnie, synu księcia Rzymu, który w dniu ślubu porzuca swoją żonę, rodziców i majątek, aby wieść życie żebraka w głodzie, chłodzie i upokorzeniu, oddając się modłom i umartwiając się. Nie znał innej drogi do zbawienia i pośmiertnej sławy świętego, na czym zależało mu najbardziej. Święty leksy był tak bardzo oddany Bogu, że nie widział tego, że krzywdzi najbliższych. Dla niego zbawienie i życie wieczne było celem życia. Odchodząc z tego świata, bohater zwraca duszę swemu Stwórcy. Po jego śmierci dzwony zaczęły bić same, a zapach jego ciała miał uzdrawiającą moc. Historia Aleksego miała stać się lekcją pobożnego życia, propagowaniem postawy człowieka całkowicie pddanego Bogu, przykładem właściwej hierarchii wartości, najdoskonalszym ideałem, wzorem do naśladowania. Na podstawie „Legendy o św. Aleksym“ dochodzę do wniosku, że Bóg był w tej epoce najważniejszy, był najwyższą wartością, ośrodkiem wszelkich działań. Wówczas jaedynym celem życia było dojście do Boga, a byt doczesny miał wyłącznie przygotowywać do przyszłego życia.

Wraz z nadejściem nowej epoki jaką był renesans pojawiły się nowe wyobrażenia na temat Boga. Światopogląd człowieka był całkowicie ukształtowany przez humanizm i antropocentryzm. Bóg pojmowany był jako Dobry Ojciec, Stwórca i Architekt wszechświata, Stwórca człowieka. Taka koncepcja została ukazana w pieśni Jana Kochanowskiego „Czego chcesz od nas Panie“, która jest uznawana za największą pochwałę boskiego dzieła- pięknie stworzony i uporządkowany świat. Bóg ukazany jest tu jako hojny i wszechobecny dawca niezmierzonych dóbr, za które należy mu się strony człowieka wielka wdzięczność i hołd. Podmiot liryczny wyraża pochwałę mądrości i doskonałości Boga, które są widoczne w ładzie i harmonii istniejącego świata i prawach które nim rządzą. Bóg do którego zwraca się Jan Kochanowski jest potężny, twórczy, jest budowniczym i artystą, jest dobry dla tych, których powołał do istnienia.

Motyw potężnego, ale lodowatego Boga podejmują poeci młodopolscy w swoich dekadenckich utworach. Wyrażają oni poczucie samotności w świecie opuszczonym przez dobro i piękno. Na szczególną uwagę zasługują hymny Jana Kasprowicza, które mówią o katastroficznej wizji końca świata. Bóg w apokaliptycznym „Dies irae” (dzień gniewu) jest ukazany jako wielki sędzia, nie znający litości i niezdolny do współczucia. Poprzez liczne hiperbole Kasprowicz podkreśla niewyobrażalną potęgę Boga. Stwierdza, że jest okiem niewidzącym, uchem niesłyszącym, przyczyną grzechu i ojcem rozpusty.

Spróbuj na http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-05 09:51:03 przez [ Misiek ]. ID: 4544

Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
Twoja wyszukiwarka
Ta praca jest plagiatem? Aby zgłosić plagiat skorzystaj z formularza kontaktowego.
Aby móc komentować zarejestruj się w naszym serwisie, lub jeśli masz konto zaloguj się
Strona główna