Literatura a film. Adaptacje i ekranizacje dzieł lieratury.
Literatura wobec innych sztuk.
Literatura a film.
Adaptacje i ekranizacje filmowe.
Co oznacza nazwa ?adaptacja?? Nazwa ?adaptacja? w dosłownym znaczeniu jest synonimem słowa ?dostosowanie?, ?przystosowanie?. Można mówić o adaptacji do nowego środowiska. Wówczas nazwa ?adaptacja? oznacza przystosowanie. Nazwa ?adaptacja filmowa? oznacza przeróbkę samodzielnego utworu literackiego na scenariusz filmowy, a następnie na film. Może to być przeróbka noweli, powieści, poematu, utworu scenicznego, opowiadania itp., a więc utworów różnych gatunków literackich i odmian. Przeróbka taka jest w każdym wypadku twórcza, a nie mechaniczna. Autor scenariusza filmu, a więc literackiej podstawy dzieła filmowego, nie tylko decyduje, które postacie, wątki i motywy opisane w pierwowzorze literackim znajdą się w scenariuszu, lecz również przekazuje własną interpretacje tego dzieła.
W niektórych przypadkach scenariusz filmu, który jest adaptacją utworu literackiego, może się różnić znacznie od swego literackiego pierwowzoru, a nawet zmieniać jego wymowę moralną czy filozoficzną.
Adaptacja jest więc z reguły twórcza, ukazuje w filmie przede wszystkim interpretację utworu literackiego scenarzysty i reżysera, a zwłaszcza ich własny sposób widzenia świata i problemów, które mogą się różnić znacznie od poglądów pisarza.
?Ekranizacja? oznacza natomiast zamierzone, absolutnie wierne pod względem treści i formy przeniesienie na ekran filmowy widowiska scenicznego, a więc dramatu, opery, operetki, baletu oraz innych form teatralnych. Jako przykład ekranizacji można chociażby wymienić ekranizację ?Otella? Szekspira reżyserii Laurenca Oliviera, dokonaną w teatrze Old Vic w Londynie, w którym to przedstawieniu Laurence Olivier wystąpił również w roli tytułowej. Można tu również wymienić szereg zarejestrowanych na taśmie filmowej przedstawień w moskiewskim Teatrze Małym, lak na przykład dramaty Lwa Tołstoja, Maksyma Gorkiego czy rosyjskich klasyków. Kamery filmowe rejestrują wówczas całe przedstawienie, co stanowi następnie dokument określonej koncepcji reżyserskiej, scenograficznej, stylu gry poszczególnych aktorów itp.
Nazw ?adaptacja? i ?ekranizacja? nie należy więc używać wymiennie, gdyż mają odmienne znaczenie. Mieszają je niestety dość często krytycy filmowi, co może dezorientować czytelników.
Z adaptacją filmową dzieła literackiego mamy do czynienia wówczas tylko, gdy zostaną spełnione następujące warunki:
1.Pierwowzór literacki zostanie twórczo przekształcony w samodzielną postać widowiska filmowego, a język literacki w specyficzne dla sztuki filmowej środki wyrazu. Przekształcenie to dokonuje się dzięki opracowaniu scenariusza filmowego, który stanowi podstawę realizacji filmu.
2.
Twórcy filmu muszą zachować określoną wierność wobec utworu literackiego, taką aby powstałe w wyniku adaptacji dzieło filmowe, mimo daleko nieraz sięgających zmian związanych z odrębnością techniki filmowej, nie rozmijało się w zasadniczych swych cechach charakterystycznych z adaptowanym utworem.
Nie znaczy to, rzecz jasna, że twórcy filmowi muszą w każdym wypadku przenosić na ekran cały utwór literacki. Czasem może to być tylko fragment utworu, jego określona część czy nawet jeden wybrany wątek, wtedy jednak mamy do czynienia z adaptacją fragmentu lub tylko inspiracją tematyczną.
Pierwszym zabiegiem związanym z adaptacją dzieła literackiego jest ułożenie scenariusza. Nad scenariuszem pracuje zwykle scenarzysta i reżyser filmu. Uzgadniają oni wspólnie, które wątki, postacie, sceny i sytuacje opisane w powieści powinny znaleźć się w filmie, a z których należy zrezygnować.
Scenariusz filmowy, aczkolwiek jest literacką podstawą dzieła filmowego, stanowi równocześnie swoisty przekład literackich środków wyrazu artystycznego na filmowe, to znaczy na język obrazów, dialogu, muzyki, efektów naturalnych i specjalnych. Pisanie scenariusza jest więc ważnym etapem wstępnym tworzenia filmu.
Teraz już wiemy kiedy mamy do czynienia z adaptacją filmową a kiedy z ekranizacją dzieła literackiego.
Jedną z najwybitniejszych adaptacji dzieła literackiego jest niewątpliwie Trylogia Henryka Sienkiewicza w reżyserii Jerzego Hoffmana, który w tym roku obchodzi siedemdziesięciolecie pracy. Przeniesienie powieści Sienkiewicza na ekran kina było zawodowym marzeniem reżysera. Pierwszym filmem był nakręcony w roku 1968 ?Pan Wołodyjowski?. W roku 1964 Jerzy Lutowski złożył w Telewizji Polskiej scenariusz tego filmu (serialu składającego się z trzynastu odcinków). Scenariusz nie budził zastrzeżeń, jednak na realizację trzeba było czekać parę lat. w 1966 roku kinematografia polska podjęła decyzję uczczenia tego roku ? roku Henryka Sienkiewicza ? przez realizację filmu ?Pan Wołodyjowski? w wersji barwnej, szeroko ekranowej. Scenariusz opracowali wspólnie Jerzy Lutowski i Jerzy Hoffman (reżyser filmu). Tak więc zaczęto od kręcenia ostatniej części Trylogii.
W kompozycji odcinają się wyraźnie trzy kręgi fabularne związane z odrębnymi środowiskami, częściowo także z różnymi postaciami. W pierwszej części powieści akcja rozgrywa się w dworku Ketlinga pod Warszawą w środowisku średniozamożnej szlachty i skupia wokół perypetii miłosnych czterech głównych postaci: Basi (Magdalena Zawadzka), Krzysi (Barbara Brylska), Michała (Tadeusz Łomnicki) i Ketlinga (Jan Nowicki), w czym nie mały udział bierze pan Zagłoba (Mieczysław Pawlikowski).
Część druga powieści przenosi czytelnika na Dzikie Pola, w odmienną atmosferę kresowego życia, w środowisko militarne, do stanicy chreptiowskiej. Akcja tej części skupia się wokół tragicznych powikłań wywołanych przez krzywdę wyrządzoną Azji (Daniel Olbrychski) i jego namiętności do Basi. Dopiero trzecia część nabiera charakteru politycznego dzięki odmalowaniu stosunków panujących w Kamieńcu oblężonym przez Turków oraz przebiegu działań wojennych.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 1970-01-01 01:05:52 przez [ ]. ID: 282
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
