Monarchia stanowa za panowania Kazimierza Wielkiego

Monarchia stanowa za panowania Kazimierza Wielkiego.







1. Wstęp - pozycja Kazimierza Wielkiego w dziejach Polski.

2. Stany i ich uprawnienia.

3. Monarchia stanowa i jej instytucje.

4. Ustawodawstwo Kazimierza wielkiego i reformy w państwie.

5. Wielki budowniczy i mecenas kultury.

6. Zakończenie - wnioski.

7. Bibliografia.

8. Ostatni Piastowie - schemat.

9. Ilustracje z epoki kazimierzowskiej.





















































































1. Wstęp





Najmłodszy syn Władysława Łokietka i księżnej Jadwigi, urodzony 30 kwietnia 1310 r w miasteczku Kowal na Kujawach. Na chrzcie otrzymał imię Kazimierz, które nosił dziad po mieczu, Kazimierz książę brzesko-kujawski. Wśród królów Polski, Kazimierz wyróżnia się zaszczytnym przydomkiem "wielkiego". "Wielkość" ostatniego króla Piasta polegała na tym, że wydźwignął kraj na wyżyny rozwoju gospodarczego i kulturowego, tworząc przy tym państwo silne i oparte na prawie, powiększone dwukrotnie i dobrze zorganizowane. Kazimierz objął rządy w kraju stanowiącym zlepek zaledwie dwu wyczerpanych materialnie dzielnic. Odziedziczył zatem kraj mało rozwinięty pod względem gospodarczym i równie słabo zaludniony. Zapewniając w miarę trwały pokój mieszkańcom niewielkiego swojego królestwa stworzył ramy do przebudowy gospodarczej, ustrojowej i kulturowej kraju. Przemiany te były możliwe dzięki zasadom materialnym władzy, pracowitości i zamożności ludności. Wielkie znaczenie zyskała wskutek tego polityka gospodarcza, która wyrażała się szeroko prowadzonym osadnictwem wiejskim, zakładaniem miast, usprawnieniu górnictwa, popieraniu rękodzieł i handlu, reformie monetarnej, a także dbałości o powiększenie dochodów państwa. Zjednoczenie pod berłem Łokietka części ziem Polskich, do których doszły nabytki przyłączone do królestwa przez Kazimierza Wielkiego, ustaliło granice terytorium królestwa polskiego. Było ono znaczne, obejmowało 270000 km2 i zamieszkałe przez blisko 2 miliony ludzi. Najbardziej zaludniona była Małopolska, zwłaszcza okolice Krakowa i Wiślicy, następnie Podkarpacie, ziemia sieradzko- łęczycka, potem Kujawy i wschodnia Wielkopolska. W tym procesie "wyłonienie się kraju z puszczy" dużą rolę odegrał sam król jak też instytucje kościelne, rycerstwo.





2. Stany i ich uprawnienia



Przemiany gospodarcze zachodzące w Polsce w XIV wieku przyspieszyły proces tworzenia się stanów. Społeczeństwo stanowe oparte w wysokim stopniu na gospodarce towarowo-pieniężnej wymuszało zatem potrzebę rozwoju ustawodawstwa. Zaznaczyć jednak należy, że kształtowanie się stanów jako proces długofalowy wyprzedził monarchię kazimierzowską, jak również dokonywał się jeszcze po śmierci króla.

Podstawą społeczeństwa była warstwa wytwórców dóbr materialnych, a więc stanowiąca blisko 70% stanu narodu ludność chłopska oraz po części mieszczaństwo, w tym rękodzielnicy różnych specjalności. W wyniku przebudowy wsi na podstawie prawa czynszowego kształtował się stan kmiecy, dziedzicznych użytkowników ziemi, prowadzących gospodarstwa rolno-handlowe o znacznym areale gruntów. Stałe, czynsze na rzecz feudalnego właściciela ziemi i włączenie się wsi w nurt gospodarki towarowej, przy nowych sposobach uprawy ziemi i organizacji produkcji, doprowadziły do intensyfikacji gospodarki rolno-handlowej i podniesienie zamożności ludności wiejskiej. Gospodarka czynszowa sprawiła, że sytuacja społeczna na wsi stawała się bardziej klarowna, choć pod względem uwarstwienia socjalnego nie była nadal jednolita. Na wsi byli mniej zasobni zagrodnicy i komornicy, jak też kmiecie i sołtysi.

Sołtysi, niedawni zasadźcy osad i ich potomkowie posiadali kontrakt lokacyjny nadający im nadział roli (od 2 do 8 łanów) czynsz z co szóstego łanu i domu we wsi trzecią część kar sądowych, lecz także prawo budowy karczem, młynów i uprawnienia do polowania w lasach, łowienia ryb w rzekach i jeziorach. Stan posiadania sołtysów przewyższał nierzadko znacznie majątki szeregowego rycerstwa, wzbudzając jego zazdrość i powodując wykup sołectw przez szlachtę. Sołtysi stanowili grupę mieszkańców wsi istotnie uprzywilejowanych, mającą duży wpływ na samorząd i życie wewnętrzne osad wiejskich, obarczani obowiązkiem wojskowym wobec króla.

Stan mieszczański obejmował około 20% społeczeństwa i także nie był jednolity, obywatelem miejskim czyli pełnoprawnym mieszczaninem mógł być każdy, kto odziedziczył prawo miejskie po rodzicach, względnie go przyjął, dostarczając przy tym świadectwa prawego urodzenia i udowadniając posiadanie nieruchomości (dom, ogród) w mieście. Sens prawa miejskiego sprowadzał się do wolności dysponowania swoją osobą i swobody podejmowania pracy w zawodach pozarolniczych, rzemiośle czy handlu. Obywatele miasta dzielili się na wójtów dziedzicznych, patrycjat czyli najbogatsza warstwa - kupcy, rzemieślnicy, następnie pospólstwo - drobni kupcy, kramarze, rzemieślnicy oraz plebs (wyrobnicy, furmani, służba domowa, czyli ludzie najemni do pracy).

Stanem uprzywilejowanym posiadającym szerokie prawa polityczne było rycerstwo, określane później jako szlachta. Stan rycerstwa za czasów Kazimierza Wielkiego był liczny, szacowany na ok. 10% ogółu mieszkańców, stan ten obejmował możnowładztwo, średnie i drobne rycerstwo, a cechą wspólną było dziedziczne posiadanie i tytułu szlacheckiego, herbu i zawołania.

Spróbuj na http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-07 15:52:35 przez [ Bartłomiej J. ]. ID: 2650

Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
Twoja wyszukiwarka
Ta praca jest plagiatem? Aby zgłosić plagiat skorzystaj z formularza kontaktowego.
Aby móc komentować zarejestruj się w naszym serwisie, lub jeśli masz konto zaloguj się
Strona główna