Rozbiory polski - XVIII w - geneza, przebieg, przyczyny i skutki
Wówczas, w państwie nasiliły się działania opozycji, zakończone koronacją w 1706 Stanisława Leszyńskiego. Po klęsce Karola XII pod Połtawą w 1709, na tron powrócił August II, kontynuując politykę zmierzającą ku absolutyzmowi. Dopiero rok 1717 – obrady Sejmu Niemego, względnie uspokoiły sytuację w państwie. Na mocy postanowień sejmu, po ponad stu latach, Polska ostatecznie przestała pełnić rolę poligonu Europy Środkowej. Czynnikiem, który w przyszłości wzmagał wewnętrzne niepokoje, był ustęp, zezwalający na wprowadzenie armii Rosyjskiej na nasze terytorium.
W czasie doby Saskiej, zaczęły się krystalizować stronnictwa polityczne, bądź to domagające się szeroko zakrojonych reform, bądź też oponujące za utrzymaniem starego porządku. Polska, bowiem, była wówczas jedynym krajem w Europie, legitymującym się „złota wolnością szlachecką”. Należy zauważyć, iż kraje zachodnie poczyniły spory krok w kierunku gospodarki kapitalistycznej, rozwijając rodzimy przemysł. Wzmocniona gospodarka zasiliła budżet, który mógł sfinansować znacznie większą armię zaciężną. W Rzeczypospolitej, zawodowe, najemne wojska wprowadzono stosunkowo późno, bo dopiero w drugiej połowie XVII wieku. Również Rosja nie pozostała bierna. Prężna polityka reformowania kraju przez Piotra I przyniosła oczekiwane rezultaty w postaci zwycięstwa w Wojnie Północnej i wysunięcia się na czołowe mocarstwo europejskie. W Polsce najważniejszym obozem reformatorskim stała się „Familia” Czartoryskich, domagająca się gruntowych zmian w państwie. Jej działalność uaktywniła się szczególnie po roku 1764, gdy królem został wybrany stolnik litewski, Stanisław August Poniatowski. Już od początku swego panowania, wraz z Familią, rozpoczął wdrażanie w życie reform gospodarczo-społecznych. Otworzył mennicę, zwiększył i zreorganizował armię, założył Korpus Kadetów zwany Szkołą Rycerską, gdzie szkolili się oficerowie, opodatkował szlachtę, duchowieństwo i ludność żydowska. Popierał rozwój rodzimego przemysłu, zakładając nowe manufaktury. Założył Teatr Narodowy, dostępny dla wszystkich. Rzeczpospolita wkroczyła na drogę rozwoju i odbudowy wewnętrznej. Z uśpionego, mocno pokiereszowanego, wielonarodowościowego olbrzyma, przeistaczała się powoli w oświecone, osiemnastowieczne państwo. Jednakże sytuacja taka nie odpowiadała Rosji, Austrii i Prusom. Już w roku 1720, Prusy i Rosja w Poczdamie podpisały umowę, w myśl, której miały interweniować w sprawy Polski.
Dwanaście lat później, w Traktacie Trzech Czarnych Orłów, do którego dołączyła Austria, wyraźnie stwierdzono, iż władza w Rzeczpospolitej wybierana będzie po wspólnych konsultacjach. Oba te traktaty były wyraźnymi ograniczeniami suwerenności Polski, a także wyznacznikiem przyszłej wobec niej polityki. W interesie państw zaborczych, leżało maksymalne utrzymanie Polski w letargu. Reformy Stanisława Augusta były sygnałem prób odbudowy silnego kraju. Aby zdławić owe przemiany w zarodku, w 1772 roku w Petersburgu doszło do podpisania umowy rozbiorowej. Na jej mocy, Prusy zabierały Ujście Wisły bez Gdańska, Warmię i ziemie nad Notecią. Rosja przejęła mało urodzajne ziemie litewskie, Austria zaś województwo Ruskie, Bełdzkie i część Podkarpackiego bez Krakowa. Utraciliśmy około 35% ludności i 33% ziem rdzennie Polskich, bogatych w żyzne gleby i o kapitalnym znaczeniu gospodarczym. I rozbiór oficjalnie zatwierdzony na sejmie rozbiorowym 1773-75, podciął skrzydła budzącej się Rzeczpospolitej.
Społeczeństwo polskie było zszokowane łatwością, z jaką agresorzy zagarnęli poszczególne terytoria. Wykończone wojną z konfederacją barską wojska, opór najeźdźcom stawiały sporadycznie, bez większych efektów. Wszyscy światli ludzie, zdali sobie wówczas sprawę z konieczności przeprowadzenia zmian, które mogłyby zapobiec powtórzeniu się sytuacji z 1772 roku. W roku 1788 obrady rozpoczął Sejm Wielki. Jego główne postanowienia to zwiększenie armii do 100 tysięcy, opodatkowanie duchowieństwa i szlachty, rozwiązanie Rady Nieustającej, nadanie praw dla bogatego mieszczaństwa i wreszcie Konstytucja 3 Maja, uchwalona w 1791, w obecności zaledwie 1/3 uprawnionych do głosowania posłów. Akt ten, zwany ustawą rządową, tworzył z Rzeczypospolitej monarchię konstytucyjną, nadawał prawa mieszczaństwu, ale utrzymywał znaczenie szlachty ( w izbie poselskiej 60% stanowili posłowie na sejmikach ziemskich, 40% z gminy) i przekazywał władzę wykonawczą Straży Praw. Traktował również bardzo ogólnikowo o stosunkach miedzy chłopem a panem, obejmując je opieką państwa. Wieść o uchwaleniu konstytucji wstrząsnęła carycą Katarzyną II. Władczyni wystąpiła przeciwko aktowi. Do jego obalenia, posłużyła się Konfederacją Targowicką, zawiązaną w 1772 przez magnaterię, która również protestowała przeciw godzącej w jej interesy ustawie. Wybuchła wojna w obronie konstytucji, w której już od początku Rosjanie mieli ogromną przewagę. Energiczne działania Tadeusza Kościuszki, opóźniły jedynie nieuniknioną klęskę. W roku 1793 Rosja, ku zaskoczeniu konfederatów z Targowicy, doszła do porozumienia z Prusami i dokonała drugiego rozbioru Polski. Prusy zagarnęły Wielkopolskę, Kujawy i cześć Mazowsza. Rosja zaś wchłonęła ziemie na wschód od Zbucza i Drui, wraz z Ukrainą.
Do kadłubowego państwa polskiego, wkroczyła wielka armia rosyjska. Nadzieje na odbudowę Rzeczypospolitej legły w gruzach.
Na przełomie 1793/4 roku, w resztach państwa polskiego, uaktywniły się nastroje rewolucyjne we wszystkich klasach społecznych. Kasacja konstytucji wywołała poruszenie na wsi i w mieście. Szlachta zaś, obawiała się o swoje dobra. W takich warunkach 23 marca 1794 roku, Tadeusz Kościuszko wkroczył do Krakowa o ogłosił „Akt powstania”, mianując się jego naczelnikiem. Wzmocniony odziałem kosynierów, wyruszył w stronę Warszawy, pokonując 4 kwietnia pod Racławicami korpus rosyjski. Mając ogromne doświadczenie walk o niepodległość USA, Kościuszko za wszelką cenę próbował do powstania wciągnąć ludność chłopską. W tym celu, 7 maja wydał uniwersał połaniecki, w którym zwalniał na czas powstania chłopów z pańszczyzny, tworzył 1200 dozorów, zakazywał bezprawnego rugowania chłopów a także zapewniał chłopom wolność osobistą.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-07 15:23:45 przez [ Wojtek ]. ID: 3369
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
