Gromady gwiazd (kuliste)
Gromady kuliste
Gromady kuliste to tysiace gwiazd stłoczonych w grona o kulistym kształcie. Są to jedne z piękniejszych widoków na niebie. Gromady te mogą zawierać nawet milion gwiazd, leżą one na pustkowiach zewnętrznych krańców Galaktyki. Jest ich około 200, a inne galaktyki mają ich jeszcze więcej. Gromady kuliste mają ogromne znaczenie dla nauki, gdyż gwiazdy ich należą do najstarszych w Galaktyce i dzięki nim można określić wiek Wszechświata. Ostatnio w innych galaktykach znaleziono młodsze gromady kuliste, co świadczy, że tworzą się one również obecnie.
Wygląd:
- są większe oraz jaśniejsze od gromad otwartych.
- zawierają nawet 1000 razy więcej gwiazd
- w przeciwieństwie do nieregularnych gromad otwartych, gromady kuliste można uznać za kulę
- średnica ich dochodzi do 100 lat świetlnych
- gęsto upakowane gwiazdy są silnie związane siłami grawitacyjnymi
- gromady otwarte mają barwę niebieskawą (młode, gorące gwiazdy), a kuliste są żółtawe (liczne chłodniejsze i starsze gwiazdy)
Powstawanie:
Ich wiek szacuje się na więcej niż 10 mld lat, prawdopodobnie powstawały wtedy, gdy formowała się ich macierzysta galaktyka. Dzięki Teleskopowi Kosmicznemu Hubble?a dostrzeżono znacznie młodsze gromady, szczególnie dotyczy to galaktyk, które się ze sobą zderzają. Niektóre z gromad Galaktyki zostały wychwycone przez nią z mniejszych galaktyg, które zderzyły się z nią w przeszłości. Odkryto także olbrzymią gromadę otwartą R136 (w mgławicy Tarantula w Wielkim Obłoku Magellana) tak wielką, że przypuszcza się, że przechodzi ona właśnie proces stawania się gromadą kulistą.
Wiek:
Posługując się diagramem Hertzsprunga-Russela można określić wiek gromad kulistych. Widać z niego, które gwiazdy ciągu głównego gromady zużyły już wodór. Gdy gromada jest bardzo stara, na wykresie nie pojawią się jasne gwiazdy ciągu głównego, natomiast jest wiele olbrzymów. Niektóre gromady kuliste są starsze niż Wszechświat ? jest to zagadka dla astronomii.
Położenie gromad kulistych:
W przeciwieństwie do gromad otwartych występują tylko w dysku Galaktyki. Niemal wszystkie skupione sią po jednej stronie nieba. W istocie 1/3 znajduje się w gwiazdozbiorze Strzelca. Odległość ich można wyznaczyć badając zawarte w nich pulsujące gwiazdy zmienne typu RR Lyrae.
Znane gromady kuliste:
nazwa gwiazdozbiór odległość (w l. św.) Średnica (w l.
św.)
M4 Skorpion 7000 50
M22 Strzelec 10 000 70
47 Tucanae Tukan 15 000 140
Omega Centauri Centaur 17 000 180
M13 Herkules 23 000 110
M92 Herkules 25 000 85
M5 Wąż 25 000 130
M15 Pegaz 31 000 110
M3 Psy Gończe 32 000 150
M2 Wodnik 37 000 140
Większość gromad kulistych świeci słabo. Trzy z nich widać gołym okiem: M13, 47 Tucanae i omegę Centauri. Ostatnia z nich jest najjaśniejsza, gdyż nie tylko świeci silnie, ale znajduje się blisko Ziemii. Jest lekko spłaszczona i mieści milion gwiazd w kuli o średnicy 180 lat świetlnych.
Spróbuj na
http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-13 10:29:29 przez [ mayotte ]. ID: 2662
Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
