Budowa komórki eukariotycznej i funkcje jej organelli

PRZESTRZENNA ORGANIZACJA KOMÓRKI EUKARIOTYCZNEJ:

Komórka eukariotyczna zawiera składniki PLAZMATYCZNE i
NIEPLAZMATYCZNE.

Do pierwszych zaliczamy: cytoplazmę, jądro komórkowe wraz z jąderkiem, mitochondria, siateczkę wewnątrzplazmatyczną, lizosomy i aparat GOLGIEGO oraz plastydy, występujące tylko w komórkach roślinnych. Wszystkie te składniki jako całość nazwano PROTOPLASTEM.
Nie plazmatyczne składniki to: niektóre wakuole (wodniczki) wraz z ich zawartością oraz ściana komórkowa, występująca w komórkach bakterii, grzybów i ogromnej większości roślin.

Wymienione składniki komórki nie występują u wszystkich organizmów.
Komórki zwierzęce pozbawione są plastydów oraz ściany komórkowej. Także wakuole w komórce roślinnej i zwierzęcej pełnią odmienne funkcje, mają różną postać i zawartość.

KOMÓRKA - stanowi podstawową jednostkę strukturalną i funkcjonalną organizmów żywych. Jest zarazem najmniejszą strukturą, zdolną do samodzielnego życia.

KOMÓRKI EUKARIOTYCZNE - reprezentują bardziej zaawansowany ewolucyjnie typ organizacji. Budują wszystkie organizmy poza bakteriami i sinicami. Przeważająca część ich informacji genetycznej zdeponowana jest w wyraźnie wyodrębnionym z cytoplazmy jądrze.
? informacja genetyczna występuje w jądrze w postaci chromatyny - złożonego kompleksu nukleoproteidowego: głównymi jego składnikami są zasadowe białka histony i DNA.
? na terenie cytoplazmy występuje silnie rozbudowany system błon biologicznych, tworzące często wyodrębnione przedziały.
? Większość ważnych funkcji komórek eukariotycznych realizowanych jest, nie bezpośrednio w cytoplazmie, lecz w bardzo wyspecjalizowanych organellach komórkowych. Część z nich posiada nawet własną informację genetyczną i wykazuje stosunkowo wysoką anatomię.

RODZAJE ORGANELLI W KOMÓRKACH EUKARIOTYCZNYCH Błony biologiczne - zewn. błona komórkowa (u roślin zwana plazmolemmą), błona ograniczająca wodniczki (tonoplast), wew. błony budujące tzw. siateczkę śródplazmatyczną oraz otoczki niektórych organelli cytoplazmatycznych. Wszystkie posiadają podobną budowę molekularną. Składają się z podwójnej warstwy lipidów. Frakcja lipidowa jest półpłynna, więc nie jest trwałą, sztywną konstrukcją. Osadzone w niej białka mogą przypuszczalnie przemieszczać się w jej obrębie. Taki model błony nazwano - modelem płynnej mozaiki.

Różne typy błon biologicznych różnią się głównie charakterem zasocjowanych z lipidami białek i grubością. Błona komórkowa jest asymetryczna - jej warstwa zewnętrzna jest grubsza od wewnętrznej. Różnice w grubości spowodowane są tym, iż komórki wydzielają i utrzymują na swojej powierzchni różne substancje, są półprzepuszczalne.
Najważniejsze lipidy błonowe to: fosfolipidy, glikolipidy - zawierające najczęściej cząsteczkę galaktozy; sulfolipidy - zbudowane podobnie jak poprzednie, ale do cząsteczki cukrowca dołączona jest reszta kwasu siarkowego; sterole - podwyższające stabilność błon i redukujące ich przepuszczalność.

Wszystkie białka błonowe mają charakter globularny. Szczególną rolę w funkcjonowaniu błon odgrywają związki zawierające cukrowce - glikolipidy i glikoproteidy, gdyż cukrowce decydują o własnościach antygenowych komórek. Umożliwiają ich rozpoznawanie się; decydują np. o grupie krwi, o zajmowaniu lub odrzucaniu przeszczepów, o zdolności do fuzji komórkowych.

Siateczka śródplazmatyczna (retikulum endoplazmatyczne) - stanowi skomplikowany system połączonych ze sobą oraz organellami cytoplazmatycznymi błon: kanalików, pęcherzyków itp., zlokalizowanych w cytoplazmie. Stanowi nieodłączny element komórek eukariotycznych. Dzielimy ją na gładką i szorstką. Szorstka zawiera na swej powierzchni ziarnistości (rybosomy), gładka jest ich pozbawiona. Błony siateczki są cieńsze od błony komórkowej. Tworzy ona w cytoplazmie przedziały umożliwiające:
1. Równoczesny przebieg różnych typów reakcji, wymagających różnych
warunków (np. różnego pH);
2. Oddzielenie produktów reakcji od miejsc gdzie reakcje zachodzą - umożliwia
To zatrzymanie reakcji przez nadmiar produktu;
3. magazynowanie różnych substancji;
4. izolacje przeciwstawnych procesów chemicznych (np. syntezy i rozpadu);
5. zwiększenie powierzchni, na której mogą zachodzić różne reakcje;
6. tworzenie uporządkowanych systemów enzymów lub barwników, poprzez
umożliwienie ich trwałego zakotwiczenia - stanowi to warunek zachodzenia
wielu złożonych, uporządkowanych procesów biochemicznych;
7. biosyntezę białek (retikulum szorstkie) oraz pozostałych związków
organicznych (retikulum gładkie).

Rybosomy występują na terenie cytoplazmy i jądra - zbudowane są z dwóch strukturalnych podjednostek: mniejszej i większej, których cykliczny rozpad następuje w związku z syntezą białek. Właśnie synteza białek jest główną funkcją pełnioną przez te organelle.

Reszta rybosomów występują w postaci wolnej lub polirybosomy: będące połączeniem pojedynczych rybosomów. Rybosomy wyodrębnione z komórek eukariotycznych stanowią frakcję niejednorodną, posiadają różną budowę; występują w cytoplazmie (i jądrze) lub w niektórych automatycznych organellach na terenie cytoplazmy.
Lizosomy - są to obłonione pęcherzyki, odpowiadające za trawienie wewnątrzkomórkowe. Wytwarzane są najczęściej przez aparat Golgiego w postaci lizosomów pierwotnych - drobnych pęcherzyków zawierających enzymy. Pęcherzyki takie dołączają się do obłonionych struktur cząsteczek pokarmowych, które mają ulec strawieniu i formują tak zwane lizosomy wtórne - zawierają enzymy trawienne i trawione substancje. Lizosomy wtórne formowane są często przez połączenie lizosomów pierwotnych z pęcherzykami endocytarnymi (fagocytarnymi bądź pinocytarnymi).

Aparaty Golgiego - istotny elementy wszystkich komórek eukariotycznych. Składają się z obłonionych cystern spłaszczonych w części środkowej, a rozdętych na brzegach, zwanych diktiosomem, oraz towarzyszących im pęcherzyków. Pęcherzyki powstają na skutek stopniowego rozpadu najstarszych cystern diktiosomu.

Spróbuj na http://zadane.pl. Rozwiązują 2500 zadań dziennie!
Dodana 2005-09-09 09:55:19 przez [ ]. ID: 457

Szukaj innych materiałów. Mamy ich: 120 156!:
Twoja wyszukiwarka
Ta praca jest plagiatem? Aby zgłosić plagiat skorzystaj z formularza kontaktowego.
Aby móc komentować zarejestruj się w naszym serwisie, lub jeśli masz konto zaloguj się
Strona główna